วิธีเก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ฯ 2560 ฉบับสมบูรณ์ — Log Management & ICT Spec
เก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมฯ 2560 ต้องเก็บอะไร นานแค่ไหน (ม.26 พ.ร.บ. 2550 ขั้นต่ำ 90 วัน) ใครเข้าข่าย และ ICT Spec คืออะไร พร้อมวิธีเลือกระบบที่เหมาะกับองค์กรไทย
เก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ฯ 2560
เก็บ Log คือ อะไร? ทำไมต้องเก็บตามกฎหมาย?
การ เก็บ Log (Log Management) คือการบันทึกและจัดเก็บข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ (Computer Traffic Data) อย่างเป็นระบบ ซึ่งเป็นหน้าที่ตามกฎหมายสำหรับผู้ให้บริการที่เข้าข่ายตามนิยามและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง พ.ร.บ. ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 (แก้ไขเพิ่มเติมโดย พ.ร.บ. ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2560) (พ.ร.บ. คอมฯ) — หรือที่หลายคนคุ้นเคยในชื่อย่อ "พรบ." หรือ "พรบคอมพิวเตอร์"
ข้อกำหนดหลักอยู่ใน มาตรา 26 ของกฎหมายฉบับนี้ ซึ่งบังคับให้ผู้ให้บริการต้องเก็บข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ไว้ไม่น้อยกว่า 90 วัน หากไม่ปฏิบัติตาม อาจมี โทษปรับสูงสุด 500,000 บาท
ใครบ้างที่ต้องเก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมฯ?
ตามกฎหมาย "ผู้ให้บริการ" ที่ต้องจัดเก็บ Log ครอบคลุมองค์กรหลากหลายประเภท โดยประกาศกระทรวงดิจิทัลฯ พ.ศ. 2564 ข้อ 5 เป็นตัวกำหนดว่าประเภทไหนต้องเก็บ ตัวอย่างเช่น:
- ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) — TRUE, AIS, 3BB และผู้ให้บริการรายอื่น
- เครือข่ายสำหรับองค์กร — ภาคผนวก ก ของประกาศฯ ยกตัวอย่างหน่วยงานราชการ บริษัท และสถาบันการศึกษา แต่ไม่ได้ระบุชัดเจนว่าองค์กรที่เปิดอินเทอร์เน็ตให้เฉพาะพนักงานของตนต้องเก็บ Log หรือไม่ ควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมาย
- โรงแรม, ร้านอาหาร, ร้านกาแฟ ที่ให้บริการ Wi-Fi — ภาคผนวก ก ของประกาศฯ ยกเป็นตัวอย่างไว้ แต่ภาคผนวก ข เปิดทางเลือกอื่นให้ร้านอาหารและธุรกิจที่ใช้อินเทอร์เน็ตเป็นเพียงบริการเสริม (ดูคำถามท้ายบทความ)
- ผู้ให้บริการ Hosting — Web Server, Mail Server, Internet Data Center
- ร้านอินเทอร์เน็ต/ร้านเกมออนไลน์
💡 สรุป: องค์กรควรประเมินก่อนว่าตนเข้าข่าย “ผู้ให้บริการ” ประเภทใด และมีหน้าที่ใดตามกฎหมายและประกาศที่เกี่ยวข้อง
ต้องเก็บ Log อะไรบ้าง?
ข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ตามมาตรา 3 คือข้อมูลการติดต่อสื่อสารของระบบคอมพิวเตอร์ที่แสดงถึงแหล่งกำเนิด ต้นทาง ปลายทาง เส้นทาง เวลา วันที่ ปริมาณ ระยะเวลา ชนิดของบริการ หรืออื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง ส่วนรายการที่ผู้ให้บริการแต่ละประเภทต้องเก็บจริงอยู่ในภาคผนวก ข ของประกาศฯ ตัวอย่างที่พบบ่อยมีดังนี้:
- ข้อมูลผู้ใช้ — ชื่อผู้ใช้ (User ID), หมายเลข IP Address
- เวลาการใช้งาน — วันและเวลาเริ่มต้น-สิ้นสุดการเชื่อมต่อ
- ต้นทาง-ปลายทาง — แหล่งที่มาและจุดหมายปลายทางของการสื่อสาร
- ประเภทบริการ — ชนิดของบริการที่ใช้งาน
แหล่งที่มาของ Log ที่สำคัญ
| แหล่ง Log | ตัวอย่างข้อมูล |
|---|
| Firewall | IP ต้นทาง/ปลายทาง, Port, Protocol, Action (Allow/Deny) |
| Active Directory | Login/Logout, Failed Login, Group Policy Changes |
| Microsoft 365 | Email Activity, File Access, Admin Actions |
| Network Devices | Switch/Router Traffic, DHCP Logs, DNS Queries |
| Cloud Services | AWS CloudTrail, Azure Activity Log, GCP Audit Log |
| Endpoint Security | Antivirus Events, EDR Alerts, USB Activity |
เก็บ Log นานเท่าไหร่?
ตาม พ.ร.บ. คอมฯ กำหนดให้:
- ขั้นต่ำ 90 วัน — ผู้ให้บริการที่เข้าข่ายตามมาตราและประกาศที่เกี่ยวข้องต้องเก็บไม่น้อยกว่า 90 วัน
- ไม่เกิน 2 ปี — เฉพาะกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งผู้ให้บริการรายใดรายหนึ่งให้เก็บนานกว่า 90 วันเป็นกรณีพิเศษเฉพาะราย ไม่ใช่ระยะที่ทุกรายต้องเก็บ
⚠️ หมายเหตุ: หลายองค์กรเลือกเก็บ 365 วัน เพื่อความปลอดภัยและรองรับการตรวจสอบย้อนหลัง
มาตรฐาน ICT Spec คืออะไร?
ICT Spec เป็นชื่อที่วงการ IT ไทยใช้เรียกเอกสาร 2 ฉบับที่เกี่ยวข้องกัน ฉบับแรกคือ มศอ. 4003.1-2560 มาตรฐานของ NECTEC ที่กำหนดข้อกำหนดทั่วไปของระบบเก็บรักษาข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ ส่วนเอกสารที่แบ่งอุปกรณ์เก็บ Log เป็น 3 แบบตามขีดความสามารถคือเกณฑ์ราคากลางและคุณลักษณะพื้นฐานของ MDES (ดูความแตกต่างได้ที่ ICT Spec คืออะไร?):
| รุ่น | EPS | เหมาะสำหรับ | ราคา zcrLog ICT Appliance |
|---|
| แบบที่ 1 | 1,000 EPS | SME, สำนักงานขนาดเล็ก | ฿50,000 (ครั้งเดียว) |
| แบบที่ 2 | 7,000 EPS | องค์กรขนาดกลาง | ฿400,000 (ครั้งเดียว) |
| แบบที่ 3 | 20,000 EPS | องค์กรขนาดใหญ่, หน่วยงานรัฐ | ฿850,000 (ครั้งเดียว) |
ราคาข้างต้นคือราคา zcrLog ICT Appliance รุ่น ICT1/ICT2/ICT3 ซึ่งออกแบบตามสเปค EPS ของแต่ละแบบโดยตรง ราคารวม VAT แล้ว — จ่ายครั้งเดียว ไม่มีค่าบริการรายเดือน (มีค่า MA ปีถัดไปแยกต่างหาก)
คุณสมบัติขั้นต่ำที่เกณฑ์ราคากลางกำหนด
- การรวบรวม Log — เก็บ Syslog จากอุปกรณ์เครือข่าย รวบรวมเหตุการณ์จากอุปกรณ์อย่างน้อย 3, 10 หรือ 15 ชิ้นสำหรับแบบที่ 1, 2 และ 3
- Integrity — Hash Integrity แบบ MD5 หรือ SHA-1 หรือดีกว่า
- Backup — สำรองข้อมูลไปยังอุปกรณ์จัดเก็บภายนอก
- การเก็บรักษาและใบรับรอง — เก็บ Log ให้ถูกต้องตาม พ.ร.บ. คอมพิวเตอร์ และผ่านการรับรองมาตรฐานความปลอดภัย log file เช่น มศอ. 4003.1-2560
- การบริหารจัดการ — ผ่าน HTTPS, Command Line Interface และ SSH
การเข้ารหัสข้อมูล RBAC และความเร็วการค้นหาไม่อยู่ในขั้นต่ำนี้ เป็นสิ่งที่ผู้ขายเพิ่มเติมเหนือเกณฑ์
🚀 พร้อมเก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมฯ แล้วหรือยัง?
ดู zcrLog หรือ ดูราคาแพ็คเกจ ที่เหมาะกับองค์กรของคุณ — เริ่มต้นเพียง ฿4,000/เดือน
เก็บ Log อย่างไรให้ถูกต้องตามกฎหมาย?
วิธีที่ 1: ซื้ออุปกรณ์ On-Premise (Appliance)
ข้อดี: ควบคุมได้เต็มที่, ข้อมูลอยู่ในองค์กร
ข้อเสีย: ต้องดูแลเอง, ค่าใช้จ่ายสูง, ต้องมีทีม IT
วิธีที่ 2: ใช้บริการ Cloud/SaaS
ข้อดี: ติดตั้งเร็ว, ไม่ต้องดูแลเอง, ราคาเริ่มต้นต่ำ
ข้อเสีย: ข้อมูลอยู่บน Cloud
วิธีที่ 3: Dedicated VM (แนะนำสำหรับหน่วยงานรัฐ)
ข้อดี: แยกทรัพยากรชัดเจน, เหมาะกับ Compliance เข้มงวด
zcrLog — ระบบเก็บ Log ที่ตอบโจทย์ พ.ร.บ. คอมฯ
zcrLog คือระบบ เก็บ Log เพื่อ Compliance (Compliance Log Retention) ที่ออกแบบมาเพื่อองค์กรไทยโดยเฉพาะ:
- ✅ รองรับ ICT Spec — Appliance แบบที่ 1, 2, 3 และ Virtual Appliance
- ✅ ตั้งระยะเก็บ Log ได้สูงสุด 2 ปี — ขั้นต่ำตามมาตรา 26 คือ 90 วัน ส่วนที่เกินจากนั้นเป็นค่าที่องค์กรเลือกเอง หรือเป็นไปตามคำสั่งเฉพาะรายของพนักงานเจ้าหน้าที่
- ✅ Hash Integrity — MD5, SHA-1, SHA-256
- ✅ AES-128 Encryption — เข้ารหัสข้อมูลจัดเก็บ
- ✅ Threat Analysis — จัดกลุ่ม Event เป็น Incident, เชื่อมโยงกับ MITRE ATT&CK และมี Detection Rule
- ✅ รองรับ Multi-source — Firewall, AD, Entra ID, Microsoft 365, AWS CloudTrail, Google Cloud audit log, EDR
ราคาเริ่มต้น
| แพ็คเกจ | ราคา | เหมาะสำหรับ |
|---|
| Cloud SaaS | เริ่มต้น ฿4,000/เดือน | ธุรกิจทั่วไป |
| Dedicated VM | เริ่มต้น ฿8,000/เดือน | หน่วยงานรัฐ |
| On-Premise Appliance | ซื้อขาดครั้งเดียว | องค์กรที่ต้องการควบคุมเต็มที่ |
🔗 ดูราคาเต็ม → | ดูรายละเอียด zcrLog →
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการเก็บ Log ตาม พรบ.คอมฯ
พรบ.คอมพิวเตอร์ บังคับให้เก็บ Log นานแค่ไหน?
ขั้นต่ำ 90 วัน และสูงสุด 2 ปีในกรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่สั่งให้เก็บเป็นกรณีพิเศษ องค์กรส่วนใหญ่เลือกเก็บ 1 ปีเพื่อรองรับการตรวจสอบย้อนหลัง
ร้านกาแฟหรือโรงแรมที่ให้บริการ Wi-Fi ฟรี ต้องเก็บ Log ด้วยไหม?
เข้าข่ายได้ เพราะผู้ใช้บริการตามมาตรา 3 นับทั้งคนที่จ่ายเงินและคนที่ใช้ฟรี และภาคผนวก ก ของประกาศฯ ยกผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตในโรงแรม ห้องเช่า และร้านอาหารและเครื่องดื่มเป็นตัวอย่างของผู้ให้บริการเข้าถึงเครือข่าย แต่ภาคผนวก ข ข้อ 3 ให้ร้านอาหารและธุรกิจที่ใช้อินเทอร์เน็ตเป็นเพียงบริการเสริมเลือกทำอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ ติดกล้องวงจรปิดพร้อมบันทึกการเข้าใช้งานของลูกค้าที่ระบุตัวตนได้ จดบันทึกเอกสารการใช้บริการของลูกค้าแต่ละวันไว้ตรวจสอบภายหลัง หรือใช้วิธีอื่นที่ระบุตัวลูกค้าได้ ประกาศไม่ได้เอ่ยชื่อโรงแรมในทางเลือกนี้ และไม่ได้บอกว่าทางเลือกนี้ใช้แทนหน้าที่อื่นหรือไม่ จึงควรปรึกษาที่ปรึกษากฎหมายก่อน
บริษัท SME ขนาดเล็กที่มีพนักงานไม่กี่คน ต้องเก็บ Log ไหม?
ตัวบทและประกาศไม่ได้กำหนดเกณฑ์ตามขนาดองค์กรไว้ ส่วนบริษัทที่ให้อินเทอร์เน็ตเฉพาะพนักงานของตน ประกาศไม่ได้ระบุชัดเจนว่าเป็น "ผู้ให้บริการ" ที่ต้องเก็บ Log หรือไม่ จึงควรขอความเห็นจากที่ปรึกษากฎหมายก่อน แล้วจึงกำหนดหน้าที่เก็บ Log
ไม่เก็บ Log ตาม พรบ.คอมฯ มีโทษอะไรบ้าง?
ปรับสูงสุด 500,000 บาท
ต้องซื้ออุปกรณ์ตาม ICT Spec เท่านั้นหรือใช้ระบบอื่นได้?
กฎหมายไม่ได้บังคับยี่ห้อหรือผลิตภัณฑ์เฉพาะเจาะจง แต่ ICT Spec (มศอ. 4003) เป็นมาตรฐานอ้างอิงที่หน่วยงานราชการมักใช้เมื่อจัดซื้อระบบเก็บ Log (ตัว พ.ร.บ. และประกาศฯ ไม่ได้อ้างถึงมาตรฐานนี้)
สรุป: Checklist เก็บ Log ตาม พ.ร.บ. คอมฯ
ไม่ใช่ทุกข้อด้านล่างที่กฎหมายบังคับ มาตรา 26 และประกาศฯ กำหนดระยะเก็บขั้นต่ำและการป้องกันไม่ให้ Log ถูกแก้ไข ส่วน ICT Spec เป็นเกณฑ์จัดซื้อ และประกาศไม่ได้ระบุอัลกอริทึมอย่าง SHA-256
บทความนี้อัปเดตล่าสุด: สิงหาคม 2569
ต้องการคำปรึกษาเรื่องเก็บ Log? ติดต่อทีมผู้เชี่ยวชาญ →
ถ้าอยากคุยเรื่องระบบขององค์กรตัวเอง ทักมาได้ตามช่องทางนี้
บทความที่เกี่ยวข้อง
อ่านต่อเพื่อเปรียบเทียบแนวทางและลงรายละเอียดที่เกี่ยวข้อง:
ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
อ่านรายละเอียด zcrLog เพื่อดูขอบเขตการใช้งานและสิ่งที่ต้องเตรียมก่อนคุยกับพาร์ทเนอร์
แหล่งอ้างอิง